Czego dowiesz się z tego artykułu?

• dlaczego Estoński CIT może być należny również wtedy, gdy spółka nie wypłaca dywidendy,
• czym są ukryte zyski i jakie świadczenia na rzecz wspólników mogą zostać nimi objęte,
• kiedy wydatki spółki mogą zostać uznane za niezwiązane z działalnością gospodarczą,
• jak rozliczane jest prywatne wykorzystanie samochodu w spółce na estońskim CIT,
• czym są nieujawnione operacje gospodarcze,
• jakie stawki Estońskiego CIT obowiązują w 2026 roku,
• na co zwrócić uwagę przed wyborem ryczałtu od dochodów spółek.

Estoński CIT jest często przedstawiany jako rozwiązanie pozwalające spółce odroczyć zapłatę podatku dochodowego do momentu wypłaty zysku wspólnikom. To rzeczywiście jedna z najważniejszych zalet tego systemu. Dopóki zysk pozostaje w spółce i jest wykorzystywany do finansowania jej działalności, zasadniczo nie dochodzi do klasycznego opodatkowania na takich zasadach jak w standardowym CIT.

Problem pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorca przyjmuje zbyt daleko idące uproszczenie: „jeżeli nie wypłacamy dywidendy, nie płacimy estońskiego CIT” – tak nie jest.

Przepisy przewidują bowiem kilka innych kategorii dochodów podlegających opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek. W praktyce szczególnej uwagi wymagają świadczenia na rzecz wspólników i podmiotów powiązanych, wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą oraz nieujawnione operacje gospodarcze. Podstawowe kategorie dochodu podlegającego opodatkowaniu określa art. 28m ustawy o CIT.

Estoński CIT to nie tylko podatek od wypłaconej dywidendy

Mechanizm Estońskiego CIT znacząco różni się od klasycznego podatku dochodowego od osób prawnych. W tradycyjnym CIT spółka rozlicza przychody i koszty podatkowe, a następnie płaci podatek od osiągniętego dochodu.

W ryczałcie od dochodów spółek ciężar opodatkowania został w większym stopniu powiązany z dystrybucją wypracowanego przez spółkę zysku.

Nie oznacza to jednak, że jedynym zdarzeniem powodującym powstanie podatku jest formalna wypłata dywidendy. Ustawodawca przewidział również inne sytuacje, które ekonomicznie mogą prowadzić do przekazania korzyści wspólnikom albo do wykorzystania majątku spółki w sposób niezwiązany z prowadzoną działalnością.

–> Zastanawiasz się czy Estoński CIT jest dla Ciebie? Skontaktuj się z naszymi doradcami podatkowymi! <–

Właśnie dlatego przy analizie Estońskiego CIT nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie, czy spółka planuje wypłacać zysk.

Trzeba również przeanalizować w jaki sposób spółka dokonuje rozliczeń ze wspólnikami, jakie wydatki ponosi oraz czy wszystkie zdarzenia gospodarcze są prawidłowo ujmowane w księgach.

1. Świadczenia na rzecz wspólnika a ukryte zyski

Pierwszym obszarem ryzyka są tzw. ukryte zyski.

Zgodnie z art. 28m ustawy o CIT mogą nimi być świadczenia pieniężne i niepieniężne wykonywane w związku z prawem do udziału w zysku na rzecz wspólnika, udziałowca, akcjonariusza lub określonych podmiotów powiązanych.

W praktyce oznacza to, że każda większa transakcja pomiędzy spółką korzystającą z Estońskiego CIT a jej wspólnikiem powinna zostać przeanalizowana również pod tym kątem.

Dotyczy to m.in.:

• pożyczek udzielanych wspólnikom,
• określonych rozliczeń pożyczek udzielonych spółce przez wspólnika,
• najmu nieruchomości lub innych składników majątku należących do wspólnika,
• wynagrodzenia za dodatkowe usługi świadczone przez wspólnika,
• innych świadczeń realizowanych pomiędzy spółką a podmiotami powiązanymi.

Nie oznacza to, że każda transakcja ze wspólnikiem automatycznie stanowi ukryty zysk. Znaczenie mają warunki konkretnego świadczenia, jego uzasadnienie biznesowe oraz całokształt okoliczności.

Dobrym przykładem jest najem nieruchomości od wspólnika. Organy podatkowe potwierdzają w interpretacjach, że rynkowo ustalony czynsz za nieruchomość rzeczywiście potrzebną spółce do prowadzenia działalności nie musi stanowić ukrytego zysku. Sama rynkowość ceny nie jest jednak jedynym elementem wymagającym analizy.

Pożyczka dla wspólnika może oznaczać podatek

Szczególnie wyraźnym przykładem jest pożyczka udzielona wspólnikowi przez spółkę.

Jeżeli spółka korzystająca z Estońskiego CIT przekazuje wspólnikowi 500 000 zł w formie pożyczki, samo ustalenie rynkowego oprocentowania nie musi wyeliminować ryzyka opodatkowania. Pożyczki udzielane wspólnikom zostały bowiem objęte regulacjami dotyczącymi ukrytych zysków.

Obowiązujące stawki ryczałtu wynoszą obecnie:

• 10% podstawy opodatkowania – dla małego podatnika oraz podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności,
• 20% podstawy opodatkowania – dla pozostałych podatników.

Przy podstawie opodatkowania wynoszącej 500 000 zł oznaczałoby to odpowiednio 50 000 zł albo 100 000 zł ryczałtu.

I to pomimo tego, że formalnie nie doszło do wypłaty dywidendy, a wspólnik może być zobowiązany do zwrotu pożyczki.

To dobry przykład pokazujący, dlaczego Estoński CIT należy analizować szerzej niż tylko poprzez planowaną politykę wypłaty zysku.

2. Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą

Drugim ważnym obszarem są wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.

W klasycznym CIT przedsiębiorcy przyzwyczajeni są do rozróżnienia kosztów stanowiących i niestanowiących kosztów uzyskania przychodów.

W przypadku Estońskiego CIT podejście jest inne.

Kategorii wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą nie należy utożsamiać wprost z katalogiem wydatków wyłączonych z kosztów podatkowych w klasycznym CIT. Przy ocenie należy przede wszystkim ustalić, czy dany wydatek rzeczywiście pozostaje związany z działalnością gospodarczą spółki. Takie podejście wskazuje również administracja skarbowa.

Samochód wykorzystywany również prywatnie 

Jednym z najczęstszych problemów praktycznych są samochody osobowe.

Jeżeli składnik majątku nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, przepisy Estońskiego CIT przewidują szczególne zasady dotyczące części ponoszonych wydatków i odpisów.

W odniesieniu do samochodów osobowych i innych wskazanych w ustawie składników majątku art. 28m ust. 4a przewiduje, że przy wykorzystaniu mieszanym 50% związanych z nimi wydatków i odpisów jest traktowanych na potrzeby regulacji dotyczących wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Jeżeli podatnik twierdzi, że składnik majątku jest wykorzystywany wyłącznie biznesowo, ciężar wykazania tego spoczywa na nim.

–> Zastanawiasz się czy Estoński CIT jest dla Ciebie? Skontaktuj się z naszymi doradcami podatkowymi! <–

Znaczenie ma również to, kto korzysta z samochodu.

Jeżeli korzyść uzyskuje wspólnik albo podmiot powiązany, sytuację należy analizować przede wszystkim w kontekście ukrytych zysków. W przypadku osób niepowiązanych może natomiast powstać problem wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Samo przygotowanie regulaminu użytkowania pojazdów nie rozwiązuje problemu.

Jeżeli dokument wskazuje, że samochód może być używany wyłącznie służbowo, ale w praktyce wspólnik regularnie wykorzystuje go prywatnie, organy podatkowe mogą oceniać rzeczywisty sposób korzystania z pojazdu.

Dlatego przy Estońskim CIT dokumentacja powinna odpowiadać temu, co faktycznie dzieje się w spółce.

3. Nieujawnione operacje gospodarcze

Trzecim obszarem, który bywa pomijany przy analizowaniu Estońskiego CIT, są nieujawnione operacje gospodarcze.

Ustawa wprost wymienia dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych jako jedną z kategorii objętych ryczałtem od dochodów spółek.

Problem może pojawić się przykładowo wtedy, gdy spółka:

• nie wykaże określonego zdarzenia gospodarczego w księgach,
• nie ujmie przychodu lub kosztu we właściwym okresie,
• zaksięguje operację dopiero później,
• zidentyfikuje określone zdarzenie dopiero po sporządzeniu lub zatwierdzeniu sprawozdania finansowego.

W przypadku ryczałtu od dochodów spółek prawidłowo prowadzone księgi rachunkowe mają więc szczególnie duże znaczenie.

Nie chodzi wyłącznie o formalne spełnienie obowiązków księgowych. Błędy w ujęciu zdarzeń gospodarczych mogą bezpośrednio wpływać na podstawę opodatkowania Estońskim CIT.

Ministerstwo Finansów wskazuje również odrębny termin zapłaty ryczałtu dotyczącego nieujawnionych operacji gospodarczych – podatek jest związany z rokiem, w którym dane przychody lub koszty powinny zostać prawidłowo zarachowane.

Czy Estoński CIT nadal się opłaca?

Opisane ryzyka nie oznaczają, że Estoński CIT przestał być atrakcyjną formą opodatkowania.

Dla wielu spółek nadal może być bardzo korzystnym rozwiązaniem, szczególnie jeżeli wypracowane środki pozostają w przedsiębiorstwie i są przeznaczane na jego dalszy rozwój.

Błędem jest jednak wybór ryczałtu wyłącznie na podstawie prostego porównania nominalnych stawek podatku.

Przed zmianą systemu opodatkowania warto przeanalizować również:

• sposób finansowania wspólników i spółki,
• transakcje z podmiotami powiązanymi,
• najem majątku od wspólników,
• wykorzystanie samochodów i innych aktywów,
• strukturę wynagrodzeń wypłacanych wspólnikom,
• sposób ujmowania operacji w księgach rachunkowych,
• planowany sposób dystrybucji zysku.

W 2026 roku stawka Estońskiego CIT wynosi 10% dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność oraz 20% dla pozostałych podatników. Limit przychodów pozwalający uzyskać status małego podatnika w 2026 roku wynosi 8 517 000 zł.

Sama stawka podatku nie daje jednak odpowiedzi na pytanie, czy Estoński CIT będzie optymalnym rozwiązaniem dla konkretnej spółki.

Estoński CIT – przed wyborem warto przeanalizować całą działalność spółki

Estoński CIT może pozwolić na odroczenie opodatkowania zysku i pozostawienie większej ilości środków w przedsiębiorstwie. Nie oznacza jednak, że brak wypłaty dywidendy automatycznie oznacza brak podatku.

–> Zastanawiasz się czy Estoński CIT jest dla Ciebie? Skontaktuj się z naszymi doradcami podatkowymi! <–

W praktyce trzy obszary wymagają szczególnej uwagi:

Po pierwsze – ukryte zyski, czyli określone świadczenia realizowane przede wszystkim na rzecz wspólników i podmiotów z nimi powiązanych.

Po drugie – wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą, w tym problematyka prywatnego wykorzystania majątku spółki.

Po trzecie – nieujawnione operacje gospodarcze, które mogą powstać w wyniku nieprawidłowego ujęcia zdarzeń w księgach rachunkowych.

Dlatego przy Estońskim CIT najważniejsze pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie:

„Czy spółka będzie wypłacała dywidendę?” Równie istotne jest: „Czy w działalności spółki występują zdarzenia, które przepisy traktują jak dochód podlegający opodatkowaniu, mimo że formalnie zysk nie został wypłacony wspólnikom?”

Analiza tych obszarów jeszcze przed wejściem w Estoński CIT pozwala ocenić rzeczywiste korzyści podatkowe i ograniczyć ryzyko nieoczekiwanego obowiązku zapłaty podatku.

Ewa Flor

Doradca podatkowy | Właścicielka kancelarii doradztwa podatkowego | Ekspert Infor.pl | +48 32 724 71 01 | office@ewaflor.pl

Uprawnienia PIP, Państwowa Inspekcja Pracy, Umowa B2B, Umowa o pracę, Kontrola PIP, Stosunek pracy, Zatrudnienie na B2B, Przekwalifikowanie umowy, Prawo pracy, Audyt umów B2B