Publikacje 17.11.2026
Obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej – kogo obejmuje i kiedy należy go przeprowadzić?
Stan prawny na 11 sierpnia 2026 r.
Obowiązek audytu nie dotyczy wyłącznie dużych fundacji rodzinnych. Każda fundacja rodzinna wpisana do rejestru podlega audytowi co najmniej raz na cztery lata.
Fundacje, których sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu badaniu na podstawie ustawy o rachunkowości, muszą natomiast przeprowadzać audyt corocznie, przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego.
Audyt raz na cztery lata dotyczy każdej fundacji
Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej audyt przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata. Obowiązek ten nie zależy od wartości majątku, wysokości przychodów, liczby beneficjentów, zatrudnienia, wypłacania świadczeń ani prowadzenia działalności gospodarczej.
Audytowi podlega zatem również niewielka fundacja, której majątek ogranicza się do udziałów w spółce, nieruchomości lub środków pieniężnych. Nieprzekroczenie progów z ustawy o rachunkowości zwalnia wyłącznie z audytu corocznego, ale nie z audytu przeprowadzanego w cyklu czteroletnim.
Ustawa nie określa wprost szczególnego sposobu liczenia terminu pierwszego audytu. Z ostrożności należy przyjąć, że okres czteroletni rozpoczyna się w dniu wpisania fundacji rodzinnej do rejestru, ponieważ w tym momencie fundacja uzyskuje osobowość prawną. Oznacza to, że fundacje zarejestrowane w 2023 r. powinny zaplanować pierwszy audyt najpóźniej w 2027 r., z uwzględnieniem dokładnej daty wpisu.
Kiedy audyt należy przeprowadzać corocznie?
Na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej audyt przeprowadza się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego, jeżeli sprawozdanie to podlega obowiązkowemu badaniu zgodnie z ustawą o rachunkowości.
Dla większości fundacji decydujące znaczenie będzie miał art. 64 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Obowiązek badania powstaje, jeżeli fundacja kontynuuje działalność i w poprzedzającym roku obrotowym spełniła co najmniej dwa z trzech warunków:
| Kryterium | Próg ustawowy | Badanie za 2026 r. przy roku kalendarzowym |
|---|---|---|
| Średnioroczne zatrudnienie | co najmniej 50 pełnych etatów | co najmniej 50 etatów w 2025 r. |
| Suma aktywów bilansu | co najmniej 3 125 000 euro | co najmniej 13 208 437,50 zł |
| Przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów | co najmniej 6 250 000 euro | co najmniej 26 416 875,00 zł za 2025 r. |
Przeliczenia dokonano według średniego kursu NBP z 31 grudnia 2025 r., wynoszącego 4,2267 zł za 1 euro.
Spełnienie tylko jednego kryterium, nawet w znacznej wysokości, nie powoduje obowiązku badania sprawozdania finansowego na tej podstawie. Przykładowo fundacja posiadająca aktywa o wartości 40 mln zł, ale niezatrudniająca 50 osób i nieosiągająca wymaganego poziomu przychodów ze sprzedaży, pozostaje w reżimie audytu czteroletniego.
W przypadku fundacji holdingowych i inwestycyjnych szczególną uwagę należy zwrócić na sposób ustalania przychodów. Obowiązujący próg odnosi się do przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów, a nie do ogółu przychodów. Dywidendy, odsetki oraz inne przychody finansowe co do zasady nie zwiększają zatem wartości przyjmowanej do tego kryterium. Ocena powinna jednak uwzględniać właściwą klasyfikację księgową poszczególnych przychodów.
Audyt fundacji a badanie sprawozdania finansowego
Audytu fundacji rodzinnej nie należy utożsamiać z badaniem sprawozdania finansowego. Są to odrębne procedury, mające inne podstawy prawne i zakres.
Badanie sprawozdania finansowego dotyczy przede wszystkim prawidłowości prezentacji sytuacji majątkowej i finansowej jednostki. Audyt uregulowany w art. 77–81 ustawy o fundacji rodzinnej obejmuje natomiast zarządzanie aktywami, zaciąganie i wykonywanie zobowiązań, w tym zobowiązań publicznoprawnych, oraz ocenę zgodności działania fundacji z prawem, statutem, jej celem i dokumentami wewnętrznymi.
Weryfikacji powinny podlegać w szczególności świadczenia dla beneficjentów, ukryte zyski, transakcje z fundatorem i podmiotami powiązanymi, pożyczki, rozliczenia CIT i VAT, obowiązki płatnika, dokumentacja cen transferowych, zakres prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowość uchwał organów fundacji.
Kto może przeprowadzić audyt?
Wykonawcę audytu wyznacza zgromadzenie beneficjentów. Audyt może przeprowadzić firma audytorska albo zespół audytorów obejmujący biegłego rewidenta, doradcę podatkowego oraz adwokata albo radcę prawnego.
Audytorzy muszą pozostawać niezależni od fundacji. W okresie objętym audytem oraz podczas jego prowadzenia nie mogą uczestniczyć w podejmowaniu decyzji przez fundację ani świadczyć na jej rzecz czynności rewizji finansowej lub doradztwa. W praktyce konieczne jest zatem zweryfikowanie, czy podmioty stale obsługujące fundację mogą uczestniczyć w audycie. Bezpiecznym rozwiązaniem jest rozdzielenie bieżącej obsługi, badania sprawozdania finansowego i audytu fundacji pomiędzy niezależnych wykonawców.
Raport i konsekwencje braku audytu
Audyt kończy się sporządzeniem raportu przekazywanego zarządowi. Zarząd przedstawia go radzie nadzorczej, a jeżeli rada nie została ustanowiona – zgromadzeniu beneficjentów, na najbliższym posiedzeniu.
Ustawa nie przewiduje obecnie odrębnej kary pieniężnej wyłącznie za nieprzeprowadzenie audytu. Zaniechanie może jednak stanowić naruszenie obowiązków ustawowych, prowadzić do odpowiedzialności członków zarządu za szkodę wyrządzoną fundacji, wpływać na ocenę wykonywania ich funkcji oraz zwiększać ryzyko interwencji sądu rejestrowego.
Brak audytu nie powoduje automatycznej utraty zwolnienia fundacji rodzinnej w CIT. Audyt może jednak ujawnić nieprawidłowości podatkowe, w szczególności prowadzenie działalności poza zakresem dozwolonym ustawą, błędne opodatkowanie świadczeń lub nierozpoznanie ukrytych zysków.
Podsumowanie
Każda fundacja rodzinna podlega audytowi co najmniej raz na cztery lata. Audyt coroczny dotyczy fundacji, których sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu badaniu, co w typowym przypadku następuje po spełnieniu co najmniej dwóch z trzech kryteriów dotyczących zatrudnienia, wartości aktywów i przychodów ze sprzedaży.
Fundacja powinna zatem ustalić datę wpisu do rejestru, przygotować czteroletni harmonogram audytów oraz po każdym dniu bilansowym weryfikować progi wynikające z ustawy o rachunkowości. Szczególne znaczenie ma to dla fundacji utworzonych w 2023 r., które powinny przygotować się do pierwszego audytu najpóźniej w 2027 r.
Publikacje 17.11.2026
Zobacz również
Publikacje
Uproszczenie trójstronne w VAT także przy czterech podmiotach w łańcuchu dostaw. Istotny wyrok Sądu UE
Publikacje
Rzeczywisty właściciel dywidendy a zwolnienie z podatku u źródła
Publikacje
Koszt firmowy czy wydatek prywatny? 7 wydatków, które najczęściej budzą wątpliwości podatkowe