Ulga na prototyp i ulga B+R – jak dziś wspierać rozwój nowego produktu

Przedsiębiorcy rozwijający nowe produkty najczęściej koncentrują się na uldze badawczo-rozwojowej, ale na etapie wdrożenia równie istotna może okazać się ulga na prototyp. Obie preferencje nadal obowiązują i – co ważne – Ministerstwo Finansów opisuje je jako dwa odrębne instrumenty podatkowe, a nie jeden zintegrowany mechanizm. Na marzec 2026 r. nie ma też potwierdzenia, aby weszły w życie zapowiadane w obrocie publicznym zmiany podnoszące ulgę na prototyp do 50% albo rozszerzające ją na usługi. Aktualne materiały MF nadal wskazują na model dotychczasowy.

Ulga B+R dotyczy etapu tworzenia rozwiązania. Korzysta z niej podatnik, który prowadzi działalność badawczo-rozwojową i ponosi koszty kwalifikowane związane z taką działalnością. Ministerstwo Finansów nadal wskazuje, że chodzi o działalność twórczą, obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, prowadzoną systematycznie w celu zwiększania zasobów wiedzy i wykorzystywania ich do nowych zastosowań.

Ulga na prototyp dotyczy już kolejnego etapu, czyli momentu, w którym nowy produkt powstał w wyniku prac B+R i wchodzi w fazę rozruchu technologicznego oraz przygotowania do sprzedaży. MF definiuje produkcję próbną jako etap niewymagający dalszych prac projektowo-konstrukcyjnych lub inżynieryjnych, służący wykonaniu prób i testów przed uruchomieniem produkcji nowego produktu. Jednocześnie „produkt” na potrzeby tej ulgi nadal oznacza produkt w rozumieniu ustawy o rachunkowości, z wyłączeniem usług.

W uldze B+R katalog kosztów kwalifikowanych pozostaje szeroki. Obejmuje przede wszystkim wynagrodzenia i składki związane z personelem zaangażowanym w działalność B+R, a także materiały i surowce, określony sprzęt specjalistyczny, wybrane odpisy amortyzacyjne oraz niektóre ekspertyzy i usługi doradcze.

Ulga na prototyp ma zakres węższy i bardziej „produkcyjny”. W części dotyczącej produkcji próbnej obejmuje cenę nabycia lub koszt wytworzenia fabrycznie nowych środków trwałych z grup 3–6 i 8 KŚT, wydatki na ich ulepszenie oraz materiały i surowce wykorzystywane do produkcji próbnej. W części dotyczącej wprowadzenia produktu na rynek chodzi przede wszystkim o wydatki na badania, ekspertyzy, dokumentację służącą uzyskaniu certyfikatów, zezwoleń i podobnych wymogów formalnych. Aktualne materiały MF nie potwierdzają natomiast, aby do katalogu tych kosztów dodano wynagrodzenia pracowników albo uproszczoną ewidencję dla MŚP.

Ulga na prototyp pozostaje znacznie prostsza: podatnik może odliczyć 30% sumy kosztów produkcji próbnej nowego produktu i jego wprowadzenia na rynek, przy czym kwota odliczenia nie może przekroczyć 10% dochodu. MF nadal wskazuje ten model zarówno dla CIT, jak i PIT. Oznacza to, że na marzec 2026 r. nie można uznać za aktualne twierdzeń o podniesieniu stawki odliczenia do 50% dla mikro- i małych przedsiębiorców.

Najważniejsze jest prawidłowe rozgraniczenie etapów projektu. Jeżeli firma ponosi wydatki na stworzenie lub rozwinięcie rozwiązania, punktem wyjścia będzie zwykle ulga B+R. Jeżeli natomiast projekt jest już gotowy i rozpoczyna się faza rozruchu technologicznego oraz przygotowania wejścia produktu na rynek, trzeba ocenić możliwość zastosowania ulgi na prototyp. Potrzebne jest uporządkowanie dokumentacji, właściwe przypisanie kosztów i spójne ustalenie, na jakim etapie znajduje się dany projekt. Dobrze przygotowane rozliczenie pozwala wykorzystać obie preferencje zgodnie z ich celem. Ulga B+R wspiera stworzenie rozwiązania, a ulga na prototyp jego przemysłowe uruchomienie i wejście na rynek. Właśnie dlatego przy projektach innowacyjnych coraz większe znaczenie ma nie tylko znajomość przepisów, ale także właściwe ułożenie procesu od strony podatkowej i dokumentacyjnej już na etapie planowania inwestycji.

Dynamiczne zmiany w zakresie ulg podatkowych dla przedsiębiorców wymagają nie tylko bieżącej znajomości przepisów prawa, lecz także praktycznego podejścia do ich wdrożenia w strukturze operacyjnej przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na te potrzeby nasza kancelaria oferuje kompleksową obsługę obejmującą analizę projektów pod kątem kwalifikowalności do ulgi na prototyp, przygotowanie wymaganej dokumentacji oraz pomoc w kontaktach z organami skarbowymi.

Zespół naszych doradców pozostaje do Państwa dyspozycji.